Polityka wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w czasopiśmie Exlibris BGS
Dokument określa zasady wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji (AI) przez autorów, recenzentów oraz redakcję czasopisma Exlibris BGS.
Redakcja czasopisma Exlibris BGS dopuszcza wykorzystywanie narzędzi sztucznej inteligencji (AI) w procesie przygotowywania tekstów naukowych zgłaszanych do publikacji, pod warunkiem zachowania przejrzystości, rzetelności naukowej oraz pełnej odpowiedzialności autorskiej za treść publikacji. Narzędzia AI mogą wspierać autorów w pracy nad tekstem, nie mogą jednak zastąpić autorskiego, ludzkiego myślenia ani krytycznego i odpowiedzialnego postępowania badawczego i pisarskiego. Niniejsza polityka nie wprowadza zakazu korzystania z AI — określa zasady jego dopuszczalnego, przejrzystego i odpowiedzialnego wykorzystania.
Polityka dotyczy wyłącznie materiałów poddawanych recenzji naukowej. Nie obejmuje recenzji książek, sprawozdań ani innych materiałów niepodlegających recenzji naukowej.
Polityka obowiązuje wyłącznie wobec artykułów zgłoszonych do czasopisma po dniu jej wejścia w życie i nie działa retroaktywnie wobec zgłoszeń złożonych wcześniej.
Narzędzie wspomagające (assistive AI) — oprogramowanie lub funkcja AI, które wspiera pracę autora bez samodzielnego tworzenia treści merytorycznych, np. korekty pisowni, gramatyki, interpunkcji lub stylu.
Narzędzie generatywne (generative AI) — narzędzie zdolne do samodzielnego generowania treści (tekstu, tłumaczeń, podsumowań, danych, ilustracji), w tym duże modele językowe (LLM) i generatory obrazów.
Istotne wykorzystanie AI — każde użycie narzędzia generatywnego, które wpływa na treść merytoryczną, strukturę argumentacji, wyniki badania lub warstwę wizualną publikacji. Standardowe funkcje wspomagające wbudowane w edytory tekstu (np. autokorekta, sprawdzanie pisowni) nie są uznawane za istotne wykorzystanie AI.
3.1. Narzędzia sztucznej inteligencji nie mogą zostać wskazane jako autorzy ani współautorzy publikacji. Autorstwo wiąże się z odpowiedzialnością za treść pracy oraz zdolnością do wyrażenia świadomej zgody na jej publikację, czego żadne narzędzie AI nie jest w stanie zapewnić.
3.2. Autor korespondencyjny, w imieniu własnym i wszystkich współautorów, ponosi pełną odpowiedzialność za całość treści artykułu, w tym za fragmenty przygotowane lub zredagowane z wykorzystaniem AI.
3.3. Wykorzystanie AI nie zwalnia autorów z odpowiedzialności za plagiat, naruszenie praw autorskich ani błędy merytoryczne, niezależnie od tego, czy powstały one z winy autora, czy w wyniku działania narzędzia AI.
3.4. Materiały objęte obowiązkiem zachowania poufności — w tym treść manuskryptów w trakcie recenzji, recenzje, dane osobowe uczestników badań oraz treści objęte prawami osób trzecich — nie mogą być wprowadzane do publicznie dostępnych narzędzi AI.
3.5. Redakcja nie prowadzi listy dopuszczalnych ani niedopuszczalnych narzędzi AI. Wybór konkretnego narzędzia pozostaje w gestii autora, pod warunkiem zachowania zasad określonych w niniejszej polityce.
3.6. Redakcja opiera się na oświadczeniu autora zawartym w Deklaracji dotyczącej wykorzystania sztucznej inteligencji i nie prowadzi odrębnej weryfikacji jego autentyczności. Nie zwalnia to autora z pełnej odpowiedzialności za zgodność deklaracji ze stanem faktycznym.
4.1. Narzędzia wspomagające (assistive AI) mogą być wykorzystywane swobodnie na każdym etapie przygotowywania tekstu; ich użycie nie wymaga szczegółowego ujawnienia, z wyjątkiem odnotowania tego faktu w Deklaracji dotyczącej wykorzystania sztucznej inteligencji, o której mowa w pkt 5.
4.2. Istotne wykorzystanie narzędzi generatywnej AI — w tym m.in. do tłumaczenia tekstu, opracowania struktury lub argumentacji, przygotowania wstępnej wersji fragmentów tekstu, wsparcia w ramach metodologii badania lub analizy danych, a także przygotowania tabel, ilustracji, grafik lub materiałów dodatkowych — musi zostać ujawnione w Deklaracji dotyczącej wykorzystania sztucznej inteligencji.
4.3. Informacje o wykorzystaniu AI, niezależnie od jego charakteru, nie są zamieszczane w żadnej sekcji głównego tekstu artykułu. Jedynym miejscem ujawnienia wykorzystania AI jest Deklaracja dotycząca wykorzystania sztucznej inteligencji, publikowana wraz z artykułem zgodnie z pkt 5.
4.4. Przed złożeniem manuskryptu autorzy są zobowiązani zweryfikować poprawność merytoryczną, rzetelność i oryginalność wszystkich treści przygotowanych z udziałem AI, w tym poprawność cytowań i przywoływanych źródeł.
4.5. Jeżeli wykorzystanie generatywnej AI miało istotny wpływ na treść artykułu, wykorzystane narzędzie należy dodatkowo wskazać w bibliografii publikacji, zgodnie ze stylem APA 7 (por. https://apastyle.apa.org/blog/how-to-cite-chatgpt).
5.1. Każdy artykuł zgłaszany do czasopisma musi być opatrzony wypełnioną Deklaracją dotyczącą wykorzystania sztucznej inteligencji, sporządzoną na formularzu stanowiącym odrębny dokument, udostępnianym autorom wraz z wytycznymi dla autorów czasopisma.
5.2. Deklarację wypełnia i podpisuje wyłącznie autor korespondencyjny, działający w imieniu własnym oraz wszystkich współautorów.
5.3. Deklaracja jest przekazywana redakcji wraz ze zgłoszeniem artykułu i udostępniana recenzentom w toku procesu recenzyjnego.
5.4. Po przyjęciu artykułu do publikacji treść deklaracji zostaje opublikowana wraz z artykułem, w odrębnej sekcji zatytułowanej Declaration of Use of Artificial Intelligence.
5.5. Sekcję tę umieszcza się bezpośrednio po zakończeniu głównego tekstu artykułu, w bloku oświadczeń administracyjnych — obok informacji o wkładzie autorów, finansowaniu, konflikcie interesów i dostępności danych — przed listą bibliograficzną.
5.6. Brak dołączonej Deklaracji na etapie zgłoszenia stanowi podstawę do zwrócenia manuskryptu autorowi w celu uzupełnienia przed skierowaniem go do dalszej procedury redakcyjnej.
Recenzenci mogą korzystać z narzędzi AI wyłącznie w celu poprawy jakości językowej własnej recenzji, zachowując pełną odpowiedzialność za jej treść oraz merytoryczną ocenę manuskryptu. Wykorzystywanie AI do samodzielnego tworzenia treści recenzyjnych jest zabronione. Recenzenci są zobowiązani do zachowania poufności powierzonego manuskryptu i nie mogą wprowadzać jego treści, ani treści innych materiałów związanych z procesem recenzji, do publicznie dostępnych narzędzi AI. Recenzenci podejrzewający niewłaściwe lub nieujawnione wykorzystanie AI przez autorów zgłaszają to redaktorowi prowadzącemu.
Członkowie redakcji i Rady Redakcyjnej mogą wykorzystywać AI w czynnościach wspomagających proces redakcyjny, np. wyszukiwaniu potencjalnych recenzentów, sprawdzaniu źródeł lub poprawie językowej tekstów, pod warunkiem niewprowadzania do narzędzi AI treści poufnych związanych z procesem recenzji ani danych osobowych. Podejrzenie niewłaściwego wykorzystania AI przez autorów lub recenzentów jest rozpatrywane zgodnie z niniejszą polityką.
8.1. Brak dołączenia Deklaracji, ujawnienie w niej nieprawdziwych informacji lub wykorzystanie AI niezgodne z niniejszą polityką może skutkować odrzuceniem zgłoszenia lub zwrotem manuskryptu do poprawy na dowolnym etapie procesu redakcyjnego.
8.2. Jeżeli naruszenie zostanie ujawnione po opublikowaniu artykułu, decyzję o dalszym postępowaniu podejmuje redakcja, kierując się wytycznymi Committee on Publication Ethics (COPE). Możliwe działania obejmują publikację korekty (erraty) do artykułu lub jego wycofanie (retrakcję).
Formularz Deklaracji dotyczącej wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) dla autorów stanowi odrębny dokument, udostępniany autorom wraz z wytycznymi dla autorów czasopisma.
Niniejsza polityka wchodzi w życie z dniem jej opublikowania na stronie internetowej czasopisma i obowiązuje wyłącznie wobec artykułów zgłoszonych po tej dacie (01.03.2026).
English
Język Polski