Intymność i bliskość w późnej dorosłości. Sensy i znaczenia w narracjach osób starszych

Beta Tkacz; Karolina Ozga; Małgorzata Kłębczyk

doi:10.57655/EXLIBRIS_2_2025_2

Published : 2026-03-13

Vol. 29 No. 2 (2025)

Intimacy and closeness in late adulthood. Meanings and significance in the narratives of older adults

Beta Tkacz

https://orcid.org/0009-0000-0980-5276

Karolina Ozga

https://orcid.org/0009-0003-3744-9741

Małgorzata Kłębczyk

https://orcid.org/0009-0002-2359-1336

DOI: https://doi.org/10.57655/EXLIBRIS_2_2025_2

Abstract

The aim of the study was to explore how individuals in late adulthood make sense of their experiences of intimate relationships and sexuality. Intimacy and sexuality among older adults remain a relatively underexplored area, often burdened with social taboos and stereotypes. Despite the cultural perception of old age as a period of asexuality, research indicates that the need for closeness and intimacy persists throughout the entire life cycle. Understanding how older individuals interpret and redefine intimacy allows for a deeper grasp of the psychosocial aspects of ageing and the sources of relationship satisfaction. A qualitative study within the interpretative paradigm was conducted among 11 participants aged 65–80, using a triangulation of methods: narrative interviews based on Fritz Schütze’s approach and written accounts provided by the narrators. The analysis revealed that intimacy remains an essential component of older adults’ relationships, though it undergoes redefinition—from physical sexuality toward emotional closeness, tenderness, and mutual care. In late adulthood, intimacy manifests itself through everyday rituals, gestures, and shared presence, becoming a multidimensional experience—emotional, relational, and existential. Intimacy and sexuality in later life do not disappear but take on new forms of expression. Despite barriers such as health problems, individuals in late adulthood integrate intimacy into the life cycle of partnership. This highlights the need to redefine sexuality in old age, which may contribute to better adaptation of healthcare and social services for this age group.

Keywords:

intimate relationships, sexuality, old age

Details

References

Statistics

Authors

Download files

PDF - pełny tekst artykułu (Język Polski)

Citation rules

Tkacz, B., Ozga, K., & Kłębczyk, M. (2026). Intimacy and closeness in late adulthood. Meanings and significance in the narratives of older adults. Exlibris Social Gerontology Journal, 29(2), 33–55. https://doi.org/10.57655/EXLIBRIS_2_2025_2

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Birnbaum, G. E. (2018). The fragile spell of desire: A functional perspective on changes in sexual desire across relationship development. Personality and Social Psychology Review, 22(2), 101–127. https://doi.org/10.1177/1088868317715500

Błajet, P. (2018). Zdrowie i seks seniorów. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Carstensen, L. L. (2006). The influence of a sense of time on human development. Science, 312(5782), 1913–1915. https://doi.org/10.1126/science.1127488

DeLamater, J., & Koepsel, E. (2015). Relationships and sexual expression in later life: A biopsychosocial perspective. Sexual and Relationship Therapy, 30(1), 37–59. https://doi.org/10.1080/14681994.2014.939506

Erikson, E. H. (1982). The life cycle completed (55–63). W. W. Norton & Company.

Fabiś, A., & Fabiś, A. (2008). Aktywność seksualna osób starszych. W A. Jodko (Red.), Tabu seksuologii (157–164). Academica Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej.

Fileborn, B., Thorpe, R., Hawkes, G., Minichiello, V., Pitts, M., & Dune, T. (2015). Sex, desire and pleasure: Considering the experiences of older Australian women. Sexual and Relationship Therapy, 30(1), 117–130. https://doi.org/10.1080/14681994.2014.936722

Flick, U. (2011). Projektowanie badań jakościowych (P. Tomanek, tłum.). PWN.

Gawroński, A. (2015). Etapy rozwojowe człowieka dorosłego z wyszczególnieniem okresu starości. Zeszyty Naukowe WSHE, 40, 85–96.

Gerymski, R., & Skałacka, K. (2018). Czy intymność, namiętność i zobowiązanie kształtują satysfakcję seksualną seniorów? Wyniki badania eksploracyjnego. Seksuologia Polska, 16(2), 43–50.

Ginsberg, T. B., Pomerantz, S. C., & Kramer-Feeley, V. (2005). Sexuality in older adults: Behaviours and preferences. Age and Ageing, 34(5), 475–480. https://doi.org/10.1093/ageing/afi143

Gottman, J. (2011). The science of trust: Emotional attunement for couples. W. W. Norton & Company.

Halicki, J. (2006). Społeczne teorie starzenia się. W M. Halicka & J. Halicki (Red.), Zostawić ślad na ziemi: Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Wojciechowi Pędichowi w 80. rocznicę urodzin i 55. rocznicę pracy naukowej (255–276). Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Havighurst, R. J. (1948). Developmental tasks and education. The University of Chicago Press.

Izdebski, Z. (2017). Zdrowie i życie seksualne Polaków w 2017 roku. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Kaźmierska, K. (2016). Wywiad narracyjny – technika i pojęcia analityczne. W R. Dopierała & K. Waniek (Red.), Biografia i wojna. Metoda biograficzna w badaniu procesów społecznych. Wybór tekstów (61–72). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Kopaliński, W. (1989). Słownik wyrazów obcych (259). Oficyna Wydawnicza RYTM.

Krzyżanowski, J. (2004). Psychogeriatria (9–10, 74–75, 79–80). Wydawnictwo Medyk.

Kuczyńska, A., Piechaczek, A., & Paluszak, A. (2013). Zachowania wiążące a poczucie bliskości i komfortu z rozmowy z osobą nieznajomą tej samej i przeciwnej płci. Czasopismo Psychologiczne, 19(2), 215–226. https://doi.org/10.14691/CPPJ.19.2.215

Lindau, S. T., & Gavrilova, N. (2010). Sex, health, and years of sexually active life gained due to good health: Evidence from two US population-based cross-sectional surveys of ageing. BMJ, 340, c810. https://doi.org/10.1136/bmj.c810

Naja-Wiśniewska, M., Maciejewski, R., & Nieradko-Iwanicka, B. (2022). Sexuality of elderly people. Polish Hyperbaric Research, 2(79), 85–95. https://doi.org/10.2478/phr-2022-0012

Nawrocka, J. (2013). Społeczne doświadczenie starości: Stereotypy, postawy, wybory (136). Oficyna Wydawnicza IMPULS.

Perel, E. (2023). Inteligencja erotyczna. Jak utrzymać bliskość w relacji (M. Zielińska, Tłum.). Wydawnictwo Znak Literanova.

Prager, K. J. (1995). Psychology of intimacy (41–57). Guilford Press.

Sandberg, L. (2011). Getting intimate: A feminist analysis of old age, masculinity and sexuality. Nordic Journal of Feminist and Gender Research, 19(2), 107–123. https://doi.org/10.1080/08038740.2011.588168

Schütze, F. (2012). Analiza autobiograficznych narracji – zarys teorii i metody. W K. Kaźmierska (Red.), Metoda biograficzna w socjologii (415–458). Nomos.

Simpson, P. (2021). Desire and the older body: Age, sex, intimacy and old age. Routledge.

Sternberg, R. J. (1986). A triangular theory of love. Psychological Review, 93(2), 119–135.

Tornstam, L. (1989). Gerotranscendence: A reformulation of the disengagement theory. Aging: Clinical and Experimental Research, 1, 55–63.

Wiatrowski, Z. (2009). Dorastanie, dorosłość i starość w kontekście działalności i kariery zawodowej (28). Instytut Technologii Eksploatacji – PIB.

Wojciszke, B. (2003). Psychologia miłości. Wydawnictwo Gdańskie Pedagogiczne.

Zielazny, P., Biedrowski, P., & Mucha, D. (2013). Późna dorosłość – okres strat czy nowych wyzwań? Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 19(3), 284–287.

Netografia:

Główny Urząd Statystyczny. (2024). Bank Danych Lokalnych. https://stat.gov.pl/

World Health Organization. (2024). Ageing and health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health

World Health Organization. (2003). World health report: Shaping the future. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/533667d6-1143-4dba-8c15-fc9cd81c0639/content

Wielki Słownik Języka Polskiego PAN. (2025). Wielki Słownik Języka Polskiego. https://wsjp.pl/