Magia Hocus Focus – wykorzystanie ciekawości w pracy edukacyjnej i terapeutycznej  z osobami w starszym wieku

Marlena  Kilian

doi:10.57655/EXLIBRIS_1_2025_4

Data publikacji : 2025-09-25

Tom 28 Nr 1 (2025)

Magia Hocus Focus – wykorzystanie ciekawości w pracy edukacyjnej i terapeutycznej z osobami w starszym wieku

Marlena Kilian

https://orcid.org/0000-0002-7285-9784

DOI: https://doi.org/10.57655/EXLIBRIS_1_2025_4

Abstrakt

Ciekawość, jako mechanizm poznawczy, odgrywa istotną rolę w adaptacji do zmieniających się warunków życia. W okresie późnej dorosłości staje się szczególnie cenna: może pobudzać aktywność umysłową, motywację wewnętrzną i zaangażowanie społeczne. Choć rośnie zainteresowanie edukacyjnym i terapeutycznym wspieraniem osób starszych, wciąż brakuje metod, które w atrakcyjny sposób odwoływałyby się do ciekawości jako punktu wyjścia do aktywizacji. Artykuł przedstawia teoretyczno-przeglądową analizę możliwości wykorzystania sztuki iluzji – ze szczególnym uwzględnieniem metody Hocus Focus – w pracy z osobami starszymi. Pokazano, że techniki magiczne oparte na zaskoczeniu i poznawczym paradoksie mogą skutecznie stymulować funkcje poznawcze, inicjować interakcje społeczne oraz wzmacniać poczucie sprawczości uczestników. Na podstawie analizy literatury z zakresu neuronauki, pedagogiki i gerontologii oraz doświadczeń w realizacji programu Hocus Focus, sformułowano praktyczne wskazania do zastosowania tej metody w edukacji i terapii seniorów. Prezentowane ujęcie wpisuje się w aktualny dyskurs nad innowacyjnymi strategiami wspierania osób starszych, w których kluczową rolę odgrywają: stymulacja poznawcza, integracja społeczna i poprawa jakości życia w późnej dorosłości.

Słowa kluczowe:

ciekawość, iluzja, Hocus Focus, starość, geragogika

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF - pełen tekst artykułu

Zasady cytowania

Kilian, M. (2025). Magia Hocus Focus – wykorzystanie ciekawości w pracy edukacyjnej i terapeutycznej z osobami w starszym wieku. Exlibris Biblioteka Gerontologii Społecznej, 28(1), 71–86. https://doi.org/10.57655/EXLIBRIS_1_2025_4

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Åström, E., Eriksson Sörman, D., Sörqvist, P., & Ljungberg, J. K. (2025). The lifelong learner’s compass. Cultivating attitudes with self-reflection, openness, curiosity and motivation. Adult Education Quarterly, 0(0). Advance online publication.

Bagienski, S., & Kuhn, G. (2019). The crossroads of magic and wellbeing. A review of wellbeing-focused magic programs, empirical studies, and conceivable theories. International Journal of Wellbeing, 9(2), 41–65.

Berlyne, D. E. (1960). Conflict, arousal, and curiosity. McGraw-Hill.

Danek, A. H., Fraps, T., von Müller, A., Grothe, B., & Öllinger, M. (2013). Aha! experiences leave a mark. Facilitated recall of insight solutions. Psychological Research, 77(5), 659–669.

Fromm, E. (1956). The art of loving. Harper & Row.

Gruber, M. J., Gelman, B. D., & Ranganath, C. (2014). States of curiosity modulate hippocampus-dependent learning via the dopaminergic circuit. Neuron, 84(2), 486–496.

Harte, D., & Spencer, K. (2014). Sleight of hand. Magic, therapy and motor performance. Journal of Hand Therapy, 27(1), 67–69.

Kashdan, T. B., Rose, P., & Fincham, F. D. (2004). Curiosity and exploration. Facilitating positive subjective experiences and personal growth opportunities. Journal of Personality Assessment, 82(3), 291–305.

Kilian, M. (2004). Źródła ageizmu i jego przejawy we współczesnym świecie. Gerontologia Polska, 12(3), 125–128.

Kilian, M. (2014). Starość nie radość. Skutki stereotypizacji starszego wieku. W: A. Fidelus (red.), Od stereotypu do wykluczenia (ss. 143–161). Wydawnictwo UKSW.

Kilian, M. (2018). Individual and social consequences of old age stereotypes. Forum Pedagogiczne, 8(2), 241–256.

Kilian, M. (2020a). Funkcjonowanie osób w starszym wieku. Difin.

Kilian, M. (2020b). Motywy społecznego uczestnictwa seniorów w świetle wybranych teorii motywacji. Forum Pedagogiczne, 10(2), 179–195.

Kilian, M. (2021). Geragogika specjalna – zarys rozwojowy i koncepcyjny. W: M. Kilian (red.), Pedagogika specjalna osób w starszym wieku (ss. 31–49). Oficyna Wydawnicza Impuls.

Lamont, P., & Wiseman, R. (1999). Magic in theory. An introduction to the theoretical and psychological elements of conjuring. University of Hertfordshire Press.

Lee, K.-T., Wang, W.-L., & Yang, Y.-C. (2022a). Impact of a magic recreation program on older adults with minor depressive symptoms in a long-term care facility: A pilot randomized controlled trial. Geriatric Nursing, 48(2), 165–172.

Lee, K.-T., Wang, W.-L., Lin, W.-C., Yang, Y.-C., & Tsai, C.-L. (2022b). The effects of a magic intervention program on cognitive function and neurocognitive performance in elderly individuals with mild cognitive impairment. Frontiers in Aging Neuroscience, 14, 854984.

Loewenstein, G. (1994). The psychology of curiosity. A review and reinterpretation. Psychological Bulletin, 116(1), 75–98.

Lyons, M., & Menolotto, A. M. (1990). Use of magic in psychiatric occupational therapy. Rationale, results, and recommendations. Australian Occupational Therapy Journal, 37(2), 79–83.

Noordewier, M. K., & van Dijk, E. (2020). Deprivation and discovery motives determine how it feels to be curious. Current Opinion in Behavioral Sciences, 35, 71–76.

O’Rourke, S., Spencer, K., & Kelley, F. (2018). Development and psychometric investigation of an arts integrated assessment instrument for educators. Journal for Learning through the Arts, 14(1). https://escholarship.org/uc/item/0mx5z5xd

Perlovsky, L. I., Bonniot Cabanac, M. C., & Cabanac, M. (2010, July). Curiosity and pleasure. In Proceedings of the 2010 International Joint Conference on Neural Networks (IJCNN) (ss. 1–3). IEEE.

Rieiro, H., Martinez-Conde, S., & Macknik, S. L. (2013). Perceptual elements in Penn & Teller’s “Cups and Balls” magic trick. PeerJ, 1, e19.

Sakaki, M., Yagi, A., & Murayama, K. (2018). Curiosity in aging: A possible key to achieving adaptive aging. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 88, 106–116.

Schiefele, U. (2009). Situational and individual interest. W: K. R. Wentzel & A. Wigfield (red.), Handbook of motivation at school (ss. 197–222). Routledge.

Solomon, P. R. (1980). Perception, illusion and magic. Teaching of Psychology, 7(1), 3–8.

Spencer, K. (n.d.). Magic Therapy. http://www.magictherapy.com

Spencer, K. (n.d.). Hocus Focus Education. http://www.hocusfocuseducation.com

Spencer, K. (2012). Hocus Focus: Evaluating the academic and functional benefits of integrating magic tricks in the classroom. The Journal of the International Association of Special Education, 13(1), 87–99.

Spencer, K., Jenkins, G. G., Davis, M. M., & Yuen, H. K. (2019a). When occupational therapy and magic collide. British Journal of Occupational Therapy, 82(12), 713–715.

Spencer, K., Yuen, H. K., Darwin, M., Jenkins, G., & Kirklin, K. (2019b). Development and validation of the Hocus Focus Magic Performance Evaluation Scale for health professions personnel in the United States. Journal of Educational Evaluation for Health Professions, 16(0), 0–8.

Spencer, K., & Yuen, H. K. (2019). Content validation of a checklist to evaluate therapists’ competency in delivering magic tricks. International Journal of Applied Arts Studies, 3(4), 77–82.

Swan, G. E., & Carmelli, D. (1996). Curiosity and mortality in aging adults: A 5-year follow-up of the Western Collaborative Group Study. Psychology and Aging, 11(3), 449–453.

Talmage, C. A., & Knopf, R. C. (2018). Wisdom and curiosity among older learners. Elucidating themes of well-being from beautiful questions in older adulthood. OBM Geriatrics, 2(4), 1–25.

Wang, W.-L., Lee, K.-T., Lin, W.-C., Yang, Y.-C., & Tsai, C.-L. (2023). The effects of a magic-based intervention on self-esteem, depressive symptoms, and quality of life among community-dwelling older adults. A randomised controlled trial. Psychogeriatrics, 23(4), 701–712.

Whatley, M. C., Murayama, K., Sakaki, M., & Castel, A. D. (2025). Curiosity across the adult lifespan. Age-related differences in state and trait curiosity. PLOS ONE, 20(5), e0320600.

Wiseman, R., & Watt, C. (2018). Achieving the impossible. A review of magic-based interventions and their effects on wellbeing. PeerJ, 6, e6081.

Wiseman, R., Houstoun, W., & Watt, C. (2020). Pedagogic prestidigitation. Using magic tricks to enhance educational videos. PeerJ, 8, e9610.

World Health Organization. (2001). International classification of functioning, disability and health (ICF). WHO.