Rola seniorów we wspieraniu swoich dorosłych dzieci w procesach autokreacji do rodzicielstwa dziecka ze spektrum autyzmu

Kamila Rzosińska

doi:10.57655/EXLIBRIS_1_2023_4

Data publikacji : 2023-09-30

Tom 24 Nr 1 (2023)

Rola seniorów we wspieraniu swoich dorosłych dzieci w procesach autokreacji do rodzicielstwa dziecka ze spektrum autyzmu

Kamila Rzosińska

https://orcid.org/0000-0002-9485-2874

DOI: https://doi.org/10.57655/EXLIBRIS_1_2023_4

Abstrakt

Celem artykułu jest ukazanie roli osób starych we wspieraniu swoich dorosłych dzieci w procesach autokreacji do rodzicielstwa dziecka ze spektrum autyzmu. Tekst ma charakter teoretyczny, poruszana problematyka postrzegana jest z perspektywy sytuacji granicznej związanej z doświadczaniem przez rodzinę autyzmu dziecka, jak również z efektywnym wspomaganiem jego rozwoju, w którym zaplanowane jest włączanie w cały proces jego rodziców oraz dziadków jako czynnik wspierający autokreację. Odnosi się również do zagadnień związanych ze wsparciem odciążeniowym i emocjonalnym, ze szczególnym uwzględnieniem uczenia się biograficznego, będącego znaczącym elementem procesów autokreacyjnych.

Słowa kluczowe:

rodzicielstwo, sytuacja graniczna, spektrum autyzmu (ASD), wsparcie dorosłych dzieci, autokreacja

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF-pełny tekst artykułu

Zasady cytowania

Rzosińska, K. (2023). Rola seniorów we wspieraniu swoich dorosłych dzieci w procesach autokreacji do rodzicielstwa dziecka ze spektrum autyzmu. Exlibris Biblioteka Gerontologii Społecznej, 24(1), 71–87. https://doi.org/10.57655/EXLIBRIS_1_2023_4

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Akkok, F. (1994). An overview of parent training and counseling with the parents of children with mental disabilities and autism in Turkey. International Journal for the Advancement of Counselling (17), 129–138.

Aksamit, D. (2021). Sztuka współpracy między rodzicami dziecka z niepełnosprawnością a środowiskiem szkolnym. W: D. Al-Khamisy, E. M. Kulesza i P. Zalewska (red.), Od integracji do inkluzji. 30 lat edukacji integracyjnej- idea i rzeczywistość (s. 351–369). Wydawnictwo Akademii Pedagogiki specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej.

Arnold-Saritepe, A. M., Phillips, K. J., Mudford, O. C., de Rozario, K. A., & Taylor, S. A. (2009). Generalization and maintenance. W: Applied Behavior Analysis for Children with Autism Spectrum Disorders (s. 207–224). Springer New York.

Bakiera, L. (2013). Zaangażowane rodzicielstwo a autokreacyjny aspekt rozwoju dorosłych. Difin SA.

Blacher, J., & McIntyre, L. L. (2006). Syndrome specificity and behavioral disorders in young adults with intellectual disability: Cultural differences in family impact. Journal of Intellectual Disability Research, 50(3), 184–198.

Błasiak, A., & Dybowska E. (2010). Rodzicielstwo i jego znaczenie dla procesu wychowania dziecka. W: A. Błasiak i E. Dybowska (red.), Wybrane zagadnienia pedagogiki rodziny (s. 105–128). Wydawnictwo WAM.

Dryll, E., Tokarska, U., & Cierpka, A. (2017). Perspektywa czasowa a przekaz doświadczenia życiowego w okresie starości. Psychologia Wychowawcza, 54(12), 41–62.

Dubas, E. (2011). Uczenie się z biografii Innych – wprowadzenie. W: E. Dubas, W. Świtalski (red.), Uczenie się z biografii Innych (s. 5–12). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Dubas, E. (2017). Uczenie się z własnej biografii jako egzemplifikacja biograficznego uczenia się. Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne, 4(1), 63–87.

Dymarski, Z. (2015). Agatologiczna i aksjologiczna próba uzasadnienia wyborów etycznych. Ruch Filozoficzny, 71(2), 123–142.

Emmerson, E. (1995). Challenging behavior: Analysis and intervention in people with learning disabilities. Cambridge University Press.

Estes, A., Munson, J., Dawson, G., Koehler, E., Zhou, X.-H., & Abbott, R. (2009). Parenting stress and psychological functioning among mothers of preschool children with autism and developmental delay. Autism: The International Journal of Research and Practice, 13(4), 375–387.

Golding, M., & Stacey, J. (2019). Moje dziecko ma autyzm. Opowieści matek. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

ICD-11. (2023). ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics. https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http://id.who.int/icd/entity/437815624.

Kolasa, D. (2010). Sytuacje możliwe a sytuacje graniczne w filozofii Jaspersa. Studia z Historii Filozofii, 1, 135–145.

Kościelska, M. (1998). Trudne macierzyństwo. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Lewicka, M. (2021). Rekonstrukcje życia współczesnych matek. W: M. Lewicka & M. Nawrot- Borowska (red.), Dziecko – rodzicielstwo – rodzina. Wybrane konteksty badań (s. 121–139). Uniwersytet Kazimierza Wielkiego.

Lowe, K., Felce, D. (1995). How do carers assess the severity of challenging behavior? A total population study. Journal of Intellectual Disability Research, 39, 117–129.

Margetts, J.K., Le Couteur, A. & Croom, S. (2006), Families in a state of flux: the experience of grandparents in autism spectrum disorder. Child: Care, Health and Development, 32(5), 565–574.

McTiernan, A., Leader, G., Healy, O., & Mannion, A. (2011). Analysis of risk factors and early predictors of challenging behavior for children with autism spectrum disorder. Autism Spectrum Disorders, 5(3), 1215–1222.

Maryniarczyk, A. (2001). Dobro. W: A. Maryniarczyk, M. J. Gonder, T. Zawojska, & A. Szymaniak (red.), Powszechna Encyklopedia Filozofii (vol. 2, s. 614–626). Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.

Medavarapu, S., Marella, L. L., Sangem, A., & Kairam, R. (2019). Where is the Evidence? A Narrative Literature Review of the Treatment Modalities for Autism Spectrum Disorders. Cureus 11(1), 1–12.

Pietrasiński, Z. (1990). Rozwój człowieka dorosłego. PW „Wiedza Powszechna”.

Pisula, E. (2012). Rodzice dzieci z autyzmem. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Pomorska, K. (2015). Wybrane zagadnienia dotyczące metod i narzędzi używanych w skutecznej terapii autyzmu. W: D. Opozda, M. L. Opiela, D. Bis, & E. Świdrak (red.), Rodzina miejscem integralnego rozwoju i wychowania (s. 321–333). Wydawnictwo Episteme.

Prokopiak, A. (2014). Wychowanie dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Annales Universitatis Mariae Curie- Skłodowska Lublin Polonia, XXVII (sectio J), 51–59.

Sieroń-Galusek, D. (2014). Świadectwo, wyznanie, wyzwanie dla pedagogii? O doświadczeniach formacyjnych Jerzego Stempowskiego, Józefa Czapskiego, Czesława Miłosza. W: E. Dubas & J. Stelamaszczyk (red.), Biografie edukacyjne. Wybrane konteksty (vol. 3, s. 123–130). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Stokes, T. F., & Baer, D. M. (1977). An implicit technology of generalization. Journal of Applied Behavior Analysis, 10(2), 349–367.

Suchowierska, M., Ostaszewski, P., & Bąbel, P. (2019). Terapia behawioralna dzieci z autyzmem. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Tischner, J. (2012). Filozofia dramatu. Wydawnictwo Znak.

Tornstam, L. (2011). Maturing into gerotranscendence. The Journal of Transpersonal Psychology, 43(2), 166–180.

Tunali, B., & Power, T. G. (2002). Coping by redefinition: Cognitive appraisals in mothers of children with autism and children without autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 32(1), 25–34.

Twardowski, A. (1991). Sytuacja rodzin dzieci niepełnosprawnych. W: I. Obuchowska (red.), Dziecko niepełnosprawne w rodzinie (s. 18–54).Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Wajsprych, D. (2011). Pedagogia agatologiczna. Studium hermeneutyczno-krytyczne projektu etycznego Józefa Tischnera. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Wąsiński, A. (2018). Autokreacja małżonków bezdzietnych do wielowymiarowego rodzicielstwa adopcyjnego. Perspektywa pedagogiczno-antropologiczna. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Wąsiński, A. (2020). Biografie małżeńskie i rodzinne rozpatrywane w perspektywie autokreacji do rodzicielstwa. Roczniki Pedagogiczne, 12, 48(3), 47–66.

WHO. (2022). International Classification of Diseases-ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics.

Wierzbicki, A. (2008). Karola Wojtyły filozofia osoby ludzkiej jako podstawa obrony praw człowieka. Roczniki Filozoficzne, LVI (1), 315–328.

Wnuk, W. (2008). Idea rozwoju jako czynnik profilaktyki starzenia się. Biblioteka Gerontologii Społecznej, 1(1),145–150.

Wojciechowska, A. (2021). Rola dziadków w życiu dziecka z zaburzeniem ze spektrum autyzmu. Horyzonty Wychowania, 20(55), 147–156.

Wojtyła, K. (1975). Rodzicielstwo a “communio personarum”. Ateneum Kapłańskie, 67(84), 17–31.

Wyderski, M. (2017). Marginalizacja społeczna ludzi starszych. Studia Pedagogiczne. Problemy Społeczne, Edukacyjne i Artystyczne, 30, 11–22.

Zawidniak, N. (2012). Krakowski model terapii dzieci z autyzmem w oparciu o stosowaną analizę zachowania. Sztuka Leczenia, 3–4, 69–84.