Edukacja do starości – przesłanie krakowskich stulatków

Jolanta Maćkowicz; Joanna Wnęk-Gozdek

doi:10.57655/Exlibris_1_2022_6

Published : 2023-03-24

Vol. 22 No. 1 (2022)

Education for old age – a message from Cracow centenarians

Jolanta Maćkowicz

https://orcid.org/0000-0002-8494-2198

Joanna Wnęk-Gozdek

https://orcid.org/0000-0003-4049-5872

DOI: https://doi.org/10.57655/Exlibris_1_2022_6

Abstract

The article deals with the attitudes of centenarians and supercentenarians toward the aging process in the context of education for old age. In rapidly aging societies, preparing for old age has become one of the key educational challenges. The article presents the results of qualitative studies among people aged 100 years or older. The researchers were interested in the perception of the aging process in the context of individual life stories, with particular attention paid to the message for younger generations. The research employed a collective case study including 12 cases of people living in families and social support homes in Cracow and the surrounding area. The materials gathered during interviews may be valuable in preparing for old age.

Keywords:

education for old age, perception of aging, preparation for old age, aging, centenarians

Most read articles by the same author(s)

Details

References

Statistics

Authors

Download files

PDF-pełny tekst artykułu (Język Polski)

Citation rules

Maćkowicz, J., & Wnęk-Gozdek, J. (2023). Education for old age – a message from Cracow centenarians . Exlibris Social Gerontology Journal, 22(1), 97–111. https://doi.org/10.57655/Exlibris_1_2022_6

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Borowik, J. (2014). Międzypokoleniowy przekaz kulturowy w rodzinach wiejskich województwa podlaskiego. W: P. Szukalski (red.), Relacje międzypokoleniowe we współczesnych polskich rodzinach (ss. 81–103). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Czerniawska, O. (1996). Edukacja osób trzeciego wieku. W: T. Wujek (red.), Wprowadzenie do andragogiki (ss. 213–244). Instytut Technologii Eksploatacji.

Dubas, E. (2013). Starość znana i nieznana, Rocznik Andragogiczny, ss. 135–152. https://doi.org/10.12775/RA.2013.007

Frąckowiak, T. (2012). Poczucie jakości życia osób długowiecznych. Psychologia Rozwojowa, 17(1), ss. 101–115.

Gangl, J. (1976). Starzenia trzeba się uczyć. W: T. Blieweis i in. (red.), Wieczór życia. Tłum. E. Schultz i M. Węcławski. Księgarnia Świętego Wojciecha.

Jasielska, A. (2011). Funkcjonowanie emocjonalne osób w wieku 60–85 lat na przykładzie regulacji emocji. Gerontologia Polska, 19(2), ss. 112–119.

Kamiński, A. (1982). Funkcje pedagogiki społecznej. Praca socjalna i kulturalna. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Kamiński, A. (1974). Wychowanie do starości jako czynnik adaptacji ludzi starszych do nowoczesnego społeczeństwa. Problemy Zabezpieczenia Społecznego, 6.

King, U. (2004). The dance of life. Spirituality, ageing and human flourishing. W: A. Jewell (red.), Ageing, spirituality and well-being (ss. 124–142).

Jessica Kingsley Publishers. Komeński, J. A. (1956). Wielka dydaktyka. Ossolineum. Komeński, J. A. (1973). Pampaedia. Ossolineum.

Kvale, S. (2010). Prowadzenie wywiadów. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Mackowicz, J., & Wnek-Gozdek, J. (2017a). The process of (non) ageing in the perception of Polish Centenarians. Educational Gerontology, 43(2), ss. 101–111. http://dx.doi.org/10.1080/03601277.2016.1263926

Maćkowicz, J., & Wnęk-Gozdek, J. (2017b), Stulatkowie i superstulatkowie. W: A. A. Zych (red.), Encyklopedia starości, starzenia się i niepełnosprawności, t. 3 (ss. 512–518). Thesaurus Silesiae – Skarb Śląski.

Mackowicz, J., Wnek-Gozdek, J., & Sliwa, E. (2021). Intergenerational transmission of values of Polish centenarian teachers. W: M. Poulain, J. Mackowicz (red.), Positive ageing and learning from centenarians (ss. 31–48). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003162216

Marycjusz, S. (1925). O szkołach czyli akademiach ksiąg dwoje. Biblioteka Pisarzy Pedagogicznych.

Poulain, M. & Mackowicz, J. (2021). Implications for ageing society. W: M. Poulain & J. Mackowicz (red.), Positive ageing and learning from centenarians (ss. 153–163). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003162216

Stake, R. E. (2009). Jakościowe studium przypadku. W: N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, t. 1 (ss. 623–654). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Steuden, S. (2011). Psychologia starzenia się i starości. Wydawnictwo Naukowe PWN. Straś-Romanowska, M. (2000). Późna dorosłość. Wiek starzenia się. W: B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka, t. 2 (ss. 263–292). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Szarota, Z., & Perek-Białas, J. (2017). Four types of gerontological education in Poland: the current situation and needs for future. Studia Edukacyjne, 46, ss. 207–223. https://doi. org/10.14746/se.2017.46.13

Tomczyk, Ł. (2015). Vzdelavani senioru v oblastii novych medii. Asociace Institucí Vzdělávání Dospělých ČR.

Uzar, K. (2011). Wychowanie w perspektywie starości. Personalistyczne podstawy geragogiki. Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

United Nations (2022). World Population Prospects – Population Division, population.un.org. [dostęp: 27.12.2022].

Wnęk-Gozdek, J. (2017). ,,Nawet nadchodzące starości rzeczy są warte wyczekiwania” – przepis stulatków na satysfakcjonującą starość. Exlibris Biblioteka Gerontologii Społecznej, 2(14), ss. 129–142.

Young, R. D. (2021). Validated Worldwide Supercentenarians 113+, Living and Recently Deceased: February 2021. Rejuvenation Research, 24(1), ss. 62–64. http://doi.org/10.1089/ rej.2021.0008

Zych, A. A. (2014). Geragogika pomiędzy Scyllą a Charybdą. W: A. A. Zych (red.), Starość darem, zadaniem i wyzwaniem (ss. 435–443). Stowarzyszenie Przyjaciół Domu Pomocy Społecznej „Pod Dębem”, Sosnowiec–Dąbrowa Górnicza.

Zych, A. A. (2010). Leksykon gerontologii. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Netografia

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (2015). Ponad 4 tys. stulatków. https://www.mswia.gov.pl/ pl/aktualnosci/13397,Ponad-4-tys-stulatkow.html [dostęp: 23.09.2022].

Najstarsi Ludzie, https://pl.wikipedia.org/wiki/Najstarsi_ludzie#cite_note-2 [dostęp: 12.09.2022].

Polskie Radio, Informacje naukowe (16.08.2017): Ekspert: czeka nas eksplozja długowieczności w Polsce. https://www.polskieradio.pl/23/266/Artykul/1820042,Ekspert-czeka-nas eksplozja-dlugowiecznosci-w-Polsce [dostęp: 09.11.2022].

Uzar-Szcześniak, K. (2015). Personalistyczna perspektywa starości i jej implikacje dla pedagogii osoby. Forum Pedagogiczne, 2, ss. 77–93. http://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/fp/ article/viewFile/141/143 [dostęp: 03.09.2018].

WHO (2022). Ageing and health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing and-health [dostęp: 14.11.2022].

Wywiad z prof. Paulem B. Baltesem. Negatywne stereotypy dotyczące starości są znacznie przesadzone. Gazeta Wyborcza, 2001, 10 kwietnia. http://wyborcza.pl/1,75400,227349.html?- disableRedirects=true [dostęp: 18.08.2018]