Postawy studentów pedagogiki wobec osób starszych - studium porównawcze na przykładzie Polski, Czech i Słowacji

Katarzyna Jas-Liszok

doi:10.57655/EXLIBRIS_2_2025_3

Published : 2026-03-13

Vol. 29 No. 2 (2025)

Attitudes of pedagogy students towards elderly people - a comparative study on the example of Poland, the Czech Republic and Slovakia

Katarzyna Jas-Liszok

https://orcid.org/0000-0002-8382-1423

DOI: https://doi.org/10.57655/EXLIBRIS_2_2025_3

Abstract

The article is a communication from a comparative research study conducted in 2023 among pedagogy students at Polish, Czech, and Slovak universities. The research used the semantic differential method. The research included 286 participants, all students from Poland, the Czech Republic, and Slovakia. The research aimed to find out the attitudes of pedagogy students towards older people. To verify the research questions, statistical analyses were conducted using IBM SPSS Statistics 25. Frequency analyses, Spearman's rho rank correlation analyses, χ2 tests, and Fisher's exact tests were performed using this package. The classic threshold of α = 0.05 was considered the level of significance.

The analysis shows differing perceptions of older adults across nationalities, with most differences subtle and related to specific characteristics such as religiosity, education, or warmth in relationships.

The analysis's conclusions point to the need for further research into pedagogy students' attitudes toward older people. It is recommended to support intergenerational initiatives that, without the pressure to choose a specific career path, will inspire a positive attitude towards seniors. It is also crucial to provide sound knowledge about aging to build openness, dialogue, and connections across generations.

Keywords:

attitudes towards the elderly, pedagogy students, university students, future teachers, comparative research

Details

References

Statistics

Authors

Download files

PDF - pełny tekst artykułu (Język Polski)

Citation rules

Jas-Liszok, K. (2026). Attitudes of pedagogy students towards elderly people - a comparative study on the example of Poland, the Czech Republic and Slovakia. Exlibris Social Gerontology Journal, 29(2), 57–71. https://doi.org/10.57655/EXLIBRIS_2_2025_3

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Age discrimination a serious problem, say people in Slovakia. (2022, November 2). The Slovak Spectator.https://spectator.sme.sk/politics-and-society/c/age-discrimination-a-serious-problem-say-people-in-slovakia

Babbie, E. (2006). Badania społeczne w praktyce. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bieniak, M., Bąk, J., Chrzan-Rodak, A., Rząca, M. & Kochaniuk, H. (2019). Postrzeganie osób starszych przez studentów lubelskich uczelni wyższych. Gerontologia Polska, 27, 286–292.

Centrum Badania Opinii Społecznej. (2009). Polacy wobec ludzi starszych i własnej starości. https://www.cbos.pl/PL/publikacje/raporty_tekst.php?id=4091

Chimicz, D. (2017). Postrzeganie osób z niepełnosprawnością przez uczniów szkoły podstawowej. Przemiany w rezultacie oddziaływań edukacyjnych. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 36(2), 149–169. https://doi.org/10.17951/lrp.2017.36.2.149

Cohen, E. S. (2001). The complex nature of ageism: What is it? Who does it? Who perceives it? The Gerontologist, 41(5), 576–577.

Divilová, S. (2016). Semantic differential as one of the research tools suitable for establishing the attitudes of pupils towards old age and seniors. Universal Journal of Educational Research, 4(8), 1858–1862. https://doi.org/10.13189/ujer.2016.040815

Główny Urząd Statystyczny. (2014). Prognoza ludności na lata 2014–2050. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2014-2050-opracowana-2014-r-,1,5.html

Harwas-Napierała, J., & Trempała, B. (2000). Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Hudáková, A., Majerníková, L., & Obročníková, A. (2024). The perception of ageism from the perspective of different professions. Pielęgniarstwo XXI wieku, 23(1), 53–57. https://doi.org/10.2478/pielxxiw-2024-0013

Hyunjeong, H. & Roehn, O. (2022). Tackling the challenges of population ageing in the Slovak Republic. OECD Publishing. https://dx.doi.org/10.1787/03edcf77-en

Kanios, A., Weissbrot-Koziarska, A., Bocheńska-Brandt, A., & Kwiatkowski, Ł. (2022). Aksjologiczne uwarunkowania postaw studentów kierunków pomocowych wobec osób starszych na przykładzie Polski i Niemiec – perspektywa międzykulturowa. Edukacja Międzykulturowa, 2(17), 111–122. https://doi.org/10.15804/em.2022.02.08

Kuriańska-Wołoszyn, J., & Wołoszyn, A. (2024). Zmiany w zakresie świadomości postaw prozdrowotnych zachodzące wśród kolejnych grup studentek pedagogiki wczesnoszkolnej – doniesienie z badań. Język. Religia. Tożsamość, 1(29), 387–398. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.5850

Leszczyńska-Rejchert, A. (2010). Człowiek starszy i jego wspomaganie – w stronę pedagogiki starości. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Łobocki, M. (2011). Metody i techniki badań pedagogicznych. Oficyna Wydawnicza IMPULS.

Maciątek, J., & Kurcz, I. (1992). Stereotypy rożnych narodowości występujące u dorosłych Polaków. Doniesienia z badań pilotażowych. W Z. Chlewiński i I. Kurcz (red.), Stereotypy

i uprzedzenia (ss. 199-215). IP PAN.

Pakos, E. (2017). Ludzie starzy w oczach młodzieży – wyniki badań własnych. Folia Oeconomica: Acta Universitas Lodzensis, 3(329), 167–177.

Pakuła, M. (2007). Postawy osób starszych wobec edukacji. Studium teoretyczno-diagnostyczne. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Perek-Białas, J., Ruzik, A. & Vidovicova, L. (2008). Active ageing policies in the Czech Republic and Poland. International Social Science Journal, 58(190), 559–570. https://doi.org/10.1111/j.1468-2451.2008.00655.x

Pilch, T., & Bauman, T. (2019). Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe

i jakościowe. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Popielski, K. (2014). Psychologia egzystencji. Wartości w życiu. Wydawnictwo KUL.

Szarota, Z. (2011). Aktywizacja, rozwój, integracja – ku niezależnej starości. Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego.

Szatur-Jaworska, B., Błędowski, P., & Dzięgielewska, M. (2006). Podstawy gerontologii społecznej. Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.

Śleszyński, D., & Wiśniewski, A. (1977). Dyferencjał semantyczny jako metoda pomiaru preferencji dążeń życiowych (problemy teoretyczne i propozycje badawcze). Philosophiae Christianae, 13(2), 195–206.

Świderska, M., & Kapszewicz, P. (2015). Stereotypy dotyczące starzenia się i ludzi starych w opiniach studentów medycyny. Pedagogika Rodziny, 5(4), 185–199.

Świdzińska, A. (2020). Edukacja międzykulturowa jako element kształcenia pracowników służb społecznych. Annales Universitatis Mariae-Curie-Skłodowska. Sectio J, Paedagogia-Psychologia 33(1), 267–281. http://dx.doi.org/10.17951/j.2020.33.1.267-281

Tokaj, A. (2008). Starość w perspektywie studiów pedagogicznych. Wyższa Szkoła Humanistyczna im. Króla Stanisława Leszczyńskiego.

Węziak-Białowolska, D. (2013). Model kapitału intelektualnego regionu. Koncepcja pomiaru i jej zastosowania. Szkoła Główna Handlowa.

Wojciszke, B. (2006). Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Wojciszke, B. (2015). Psychologia społeczna. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Zaťková, T., Š., Ambrozy, M., Tokovská, M. & Solcová, J. (2024). University students' views and understanding towards ageing and older adults. Ad Alta: Journal Of Interdisciplinary Research, 14(1), 277–282. https://doi.org/10.33543/j.1401.277282