Postawy studentów pedagogiki wobec osób starszych - studium porównawcze na przykładzie Polski, Czech i Słowacji

Katarzyna Jas-Liszok

doi:10.57655/EXLIBRIS_2_2025_3

Data publikacji : 2026-03-13

Tom 29 Nr 2 (2025)

Postawy studentów pedagogiki wobec osób starszych - studium porównawcze na przykładzie Polski, Czech i Słowacji

Katarzyna Jas-Liszok

https://orcid.org/0000-0002-8382-1423

DOI: https://doi.org/10.57655/EXLIBRIS_2_2025_3

Abstrakt

Artykuł prezentuje wyniki badań porównawczych realizowanych w 2023 roku wśród studentów pedagogiki polskich, czeskich oraz słowackich uniwersytetów. W analizie zastosowano metodę dyferencjału semantycznego. Próba badawcza liczyła 286 osób i obejmowała studentów z Polski, Czech oraz Słowacji. Celem badań było poznanie postaw studentów pedagogiki wobec osób starszych. W celu weryfikacji postawionych pytań badawczych przeprowadzono analizy statystyczne przy użyciu pakietu IBM SPSS Statistics 25. Przy jego pomocy wykonano analizę częstości, analizę korelacji rangowej rho Spearmana, testy χ² oraz dokładny test Fishera. Za poziom istotności uznano klasyczny próg α = 0,05.

Analiza wskazuje na zróżnicowany sposób postrzegania osób starszych w zależności od narodowości, przy czym większość różnic ma subtelny charakter i odnosi się do specyficznych cech, takich jak religijność, wykształcenie czy serdeczność w relacjach interpersonalnych.

Wnioski z analizy wskazują na konieczność dalszych badań nad postawami studentów pedagogiki wobec osób starszych. Zaleca się wspieranie inicjatyw międzypokoleniowych, które, bez nacisku na wybór konkretnej ścieżki zawodowej, będą inspirować do pozytywnego podejścia wobec seniorów. Kluczowe jest także dostarczanie rzetelnej wiedzy o starości, sprzyjającej budowaniu otwartości, dialogu oraz międzypokoleniowych więzi.

Słowa kluczowe:

postawy wobec osób starszych, studenci pedagogiki, młodzież akademicka, przyszli nauczyciele, badania porównawcze

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF - pełny tekst artykułu

Zasady cytowania

Jas-Liszok, K. (2026). Postawy studentów pedagogiki wobec osób starszych - studium porównawcze na przykładzie Polski, Czech i Słowacji. Exlibris Biblioteka Gerontologii Społecznej, 29(2), 57–71. https://doi.org/10.57655/EXLIBRIS_2_2025_3

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Age discrimination a serious problem, say people in Slovakia. (2022, November 2). The Slovak Spectator.https://spectator.sme.sk/politics-and-society/c/age-discrimination-a-serious-problem-say-people-in-slovakia

Babbie, E. (2006). Badania społeczne w praktyce. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bieniak, M., Bąk, J., Chrzan-Rodak, A., Rząca, M. & Kochaniuk, H. (2019). Postrzeganie osób starszych przez studentów lubelskich uczelni wyższych. Gerontologia Polska, 27, 286–292.

Centrum Badania Opinii Społecznej. (2009). Polacy wobec ludzi starszych i własnej starości. https://www.cbos.pl/PL/publikacje/raporty_tekst.php?id=4091

Chimicz, D. (2017). Postrzeganie osób z niepełnosprawnością przez uczniów szkoły podstawowej. Przemiany w rezultacie oddziaływań edukacyjnych. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 36(2), 149–169. https://doi.org/10.17951/lrp.2017.36.2.149

Cohen, E. S. (2001). The complex nature of ageism: What is it? Who does it? Who perceives it? The Gerontologist, 41(5), 576–577.

Divilová, S. (2016). Semantic differential as one of the research tools suitable for establishing the attitudes of pupils towards old age and seniors. Universal Journal of Educational Research, 4(8), 1858–1862. https://doi.org/10.13189/ujer.2016.040815

Główny Urząd Statystyczny. (2014). Prognoza ludności na lata 2014–2050. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2014-2050-opracowana-2014-r-,1,5.html

Harwas-Napierała, J., & Trempała, B. (2000). Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Hudáková, A., Majerníková, L., & Obročníková, A. (2024). The perception of ageism from the perspective of different professions. Pielęgniarstwo XXI wieku, 23(1), 53–57. https://doi.org/10.2478/pielxxiw-2024-0013

Hyunjeong, H. & Roehn, O. (2022). Tackling the challenges of population ageing in the Slovak Republic. OECD Publishing. https://dx.doi.org/10.1787/03edcf77-en

Kanios, A., Weissbrot-Koziarska, A., Bocheńska-Brandt, A., & Kwiatkowski, Ł. (2022). Aksjologiczne uwarunkowania postaw studentów kierunków pomocowych wobec osób starszych na przykładzie Polski i Niemiec – perspektywa międzykulturowa. Edukacja Międzykulturowa, 2(17), 111–122. https://doi.org/10.15804/em.2022.02.08

Kuriańska-Wołoszyn, J., & Wołoszyn, A. (2024). Zmiany w zakresie świadomości postaw prozdrowotnych zachodzące wśród kolejnych grup studentek pedagogiki wczesnoszkolnej – doniesienie z badań. Język. Religia. Tożsamość, 1(29), 387–398. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.5850

Leszczyńska-Rejchert, A. (2010). Człowiek starszy i jego wspomaganie – w stronę pedagogiki starości. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Łobocki, M. (2011). Metody i techniki badań pedagogicznych. Oficyna Wydawnicza IMPULS.

Maciątek, J., & Kurcz, I. (1992). Stereotypy rożnych narodowości występujące u dorosłych Polaków. Doniesienia z badań pilotażowych. W Z. Chlewiński i I. Kurcz (red.), Stereotypy

i uprzedzenia (ss. 199-215). IP PAN.

Pakos, E. (2017). Ludzie starzy w oczach młodzieży – wyniki badań własnych. Folia Oeconomica: Acta Universitas Lodzensis, 3(329), 167–177.

Pakuła, M. (2007). Postawy osób starszych wobec edukacji. Studium teoretyczno-diagnostyczne. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Perek-Białas, J., Ruzik, A. & Vidovicova, L. (2008). Active ageing policies in the Czech Republic and Poland. International Social Science Journal, 58(190), 559–570. https://doi.org/10.1111/j.1468-2451.2008.00655.x

Pilch, T., & Bauman, T. (2019). Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe

i jakościowe. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Popielski, K. (2014). Psychologia egzystencji. Wartości w życiu. Wydawnictwo KUL.

Szarota, Z. (2011). Aktywizacja, rozwój, integracja – ku niezależnej starości. Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego.

Szatur-Jaworska, B., Błędowski, P., & Dzięgielewska, M. (2006). Podstawy gerontologii społecznej. Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.

Śleszyński, D., & Wiśniewski, A. (1977). Dyferencjał semantyczny jako metoda pomiaru preferencji dążeń życiowych (problemy teoretyczne i propozycje badawcze). Philosophiae Christianae, 13(2), 195–206.

Świderska, M., & Kapszewicz, P. (2015). Stereotypy dotyczące starzenia się i ludzi starych w opiniach studentów medycyny. Pedagogika Rodziny, 5(4), 185–199.

Świdzińska, A. (2020). Edukacja międzykulturowa jako element kształcenia pracowników służb społecznych. Annales Universitatis Mariae-Curie-Skłodowska. Sectio J, Paedagogia-Psychologia 33(1), 267–281. http://dx.doi.org/10.17951/j.2020.33.1.267-281

Tokaj, A. (2008). Starość w perspektywie studiów pedagogicznych. Wyższa Szkoła Humanistyczna im. Króla Stanisława Leszczyńskiego.

Węziak-Białowolska, D. (2013). Model kapitału intelektualnego regionu. Koncepcja pomiaru i jej zastosowania. Szkoła Główna Handlowa.

Wojciszke, B. (2006). Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Wojciszke, B. (2015). Psychologia społeczna. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Zaťková, T., Š., Ambrozy, M., Tokovská, M. & Solcová, J. (2024). University students' views and understanding towards ageing and older adults. Ad Alta: Journal Of Interdisciplinary Research, 14(1), 277–282. https://doi.org/10.33543/j.1401.277282