Inkluzja cyfrowa osób starszych –  od integracji do partycypacji

Dorota Gierszewski

doi:10.57655/Exlibris_1_2022_3

Data publikacji : 2023-03-24

Tom 22 Nr 1 (2022)

Inkluzja cyfrowa osób starszych – od integracji do partycypacji

Dorota Gierszewski

https://orcid.org/0000-0003-2002-5128

DOI: https://doi.org/10.57655/Exlibris_1_2022_3

Abstrakt

Dynamiczny rozwój technologii cyfrowych sprawia, że coraz więcej osób zyskuje możliwość czynnego udziału w tworzeniu i przetwarzaniu informacji. Z jednej strony proces ten wpływa na procesy demokratyczne. Z drugiej może doprowadzić do wykluczenia niektórych grup osób. Celem artykułu jest przybliżenie podstaw teoretycznych oraz wiążących dokumentów w kontekście dyskusji nad inkluzją cyfrową z perspektywy andragogiki, jak również zwrócenie uwagi na działania na rzecz osób starszych w tym zakresie. Inkluzja cyfrowa stanowi obecnie o dobrostanie jednostek. Sprzyja ona rozwojowi osobistemu, pozwala na udział w procesie uczenia się przez całe życie, rozszerzając jednocześnie możliwości większego zaangażowania w procesy decyzyjne. Jednym z celów analiz jest wzrost świadomości korzyści wynikających z inkluzji cyfrowej oraz rekomendacje w zakresie poprawy sytuacji w tym obszarze.

Słowa kluczowe:

inkluzja cyfrowa, osoby starsze, integracja cyfrowa, ICT, partycypacja, Internet, cyfrowa nierówność, aktywne starzenie się

Inne teksty tego samego autora

Dorota Gierszewski, Maria Einhorn-Susułowska , Exlibris Biblioteka Gereontologii Społecznej: Tom 23 Nr 2 (2022): Exlibris Biblioteka Gerontologii Społecznej

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF-pełny tekst artykułu

Zasady cytowania

Gierszewski, D. (2023). Inkluzja cyfrowa osób starszych – od integracji do partycypacji. Exlibris Biblioteka Gereontologii Społecznej, 22(1), 39–54. https://doi.org/10.57655/Exlibris_1_2022_3

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Allman, D. (2013). The sociology of social Inclusion. SAGE Open, 3(1). January–March, ss. 1–16. Doi: 10.1177/2158244012471957.

Anderson, G. F., Hussey, P. S. (2000). Population aging: a comparison among industrialized countries. Health Affairs, 19, 3, ss. 191–203. Doi: 10.1377/hlthaff.19.3.191.

Blank, G., Groselj, D. (2014). Dimensions of Internet use: Amount, variety, and types. Information, Communication & Society, 17(4), ss. 417–435. Doi: 10.1080/1369118X.

889189.

Boot, F. H., Owuor, J., Dinsmore, J., MacLachlan, M. (2018). Access to assistive technology for people with intellectual disabilities: a systematic review to identify barriers and facilitators. Journal of Intellectual Disability Research, 62(10), ss. 900–921. Doi: 10.1111/jir.12532.

Castells, M. (2010). The power of identity. Wiley-Blackwell.

Castells, M. (2008). Społeczeństwo sieci. Tłum. M. Marody. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Gierszewski, D. (2017). Edukacja obywatelska w przestrzeni lokalnej. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Hermans, A. (2022). Era cyfrowa? To także moja era! Umiejętność korzystania z mediów i informacji: klucz do zapewnienia seniorom prawa do aktywnego uczestnictwa w erze cyfrowej. Rada Europy.

Krejtz, K., Krejtz, I. (2006). Ja w sieci – sieć we mnie. Zależności pomiędzy doświadczeniami relacji w Internecie a reprezentacją obrazu siebie. W: D. Batorski, M. Marody, A. Nowak (red.), Społeczna przestrzeń Internetu. Wydawnictwo SWPS „Academica”.

McDonough, C. (2016). The Effect of Ageism on the Digital Divide Among Older Adults. Journal of Gerontology and Geriatric Medicine, 2, ss. 1–7. Doi: 10.24966/GGM-8662/

Neves, B., Amaro, F. (2012). Too old for technology? How the elderly of Lisbon use and perceive ICT. The Journal of Community Informatics, 8(1), ss. 1–12. Doi:10.15353/joci.v8i1.3061.

Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy? Computers & Education, 59(3), ss. 1065–1078. Doi: 10.1016/j.compedu.2012.04.016.

Niehaves, B., Plattfaut, R. (2014). Internet adoption by the elderly: Employing IS technology acceptance theories for understanding the age-related digital divide. European Journal of Information Systems, 23, ss. 708–726. Doi: 10.1057/ejis.2013.19.

Pentzaropoulos, G. C., Tsiougou, D. (2014). E-Inclusion policies for contemporary knowledge economies and societies: An examination of the main issues. Journal of Social Research and Policy, 5 (1), ss. 77–89.

Puig, B., Blanco-Anaya, P., & Perez-Maceira, J. J. (2021). “Fake News” or Real Science? Critical thinking to assess information on COVID-19. Frontiers in Education, 6. Doi:10.3389/feduc.2021.646909.

Rasi, P., Vuojärvi, H., Rivinen, S. (2021). Promoting Media Literacy Among Older People: A Systematic Review. Adult Education Quarterly, 71(1), ss. 37–54. Doi: 10.1177/

Rawal, N. (2008). Social inclusion and exclusion. A review. Dhaulagiri Journal of Sociology and Anthropology, 2, ss. 161–180. Doi: 10.3126/dsaj.v2i0.1362.

Robine, J.-M., Michel, J.-P. (2004). Looking Forward to a General Theory on Population Aging. The Journals of Gerontology: Series A, 59, 6. Doi.org/10.1093/gerona/59.6.M590.

Seifert, A., Rössel, J. (2021). Digital Participation. W: D. Gu, M. E. Dupre (Eds.), Encyclopedia of gerontology and population aging. Springer. Doi: 10.1007/978-3-030-22009-9_1017.

Van Deursen, A. J. A. M., & Van Dijk, J. A. G. M. (2015). Towards a multifaceted model of internet access to understand digital divides: An empirical investigation. The Information Society, 31(5), ss. 379–391. Doi: 10.1080/01972243.2015.1069770.

Van Deursen, A. J. A. M., Van der Zeeuw, A., de Boer P., Jansen, G., & Van Rompay, T. (2021). Digital inequalities in the Internet of Things: differences in attitudes, material access, skills, and usage. Information, Communication & Society, 24(2), ss. 258–276. Doi: 10.1080/1369118X.2019.1646777.

Vassilakopoulou, P., Hustad, E. (2021). Bridging digital divides: A literature review and research agenda for information systems research. Information System Frontiers, ss. 1–15. Doi: 10.1007/s10796-020-10096-3.

Wanka, A., Gallistl, V. (2018). Doing Age in a Digitized World—A Material Praxeology of Aging With Technology. Frontiers in Sociology, 3(6). Doi: 10.3389/fsoc.2018.00006.

Warschauer, M. (2004). Technology and social inclusion: Rethinking the digital divide. The MIT Press.

Yang, H., Chen, H., Pan, T., Lin, Y., Zhang Y., Chen H. (2022). Studies on the Digital Inclusion Among Older Adults and the Quality of Life-A Nanjing Example in China. Front Public Health, Vol. 10. Doi: 10.3389/fpubh.2022.811959. PMID: 35646799; PMCID: PMC9133485.

Youngjin, Y., Boland, R. J., Jr., Lyytinen, K., Majchrzak, A. (2012). Organizing for Innovation in the Digitized World. Organization Science, 23(5), ss. 1398–1408. Doi.org/10.1287/orsc.1120.0771.

Netografia

Carretero, S., Vuorikari, R., Punie, Y. (2017). DigComp 2.1: Ramy kompetencji cyfrowych dla obywateli z ośmioma poziomami biegłości i przykładami zastosowania. Tłum. K. Urban. Wspólne Centrum Badawcze. http://www.digcomp.pl/wp-content/uploads/2021/04/DigComp-2.1PL-Internet.pdf [dostęp: 02.12.2022].

Dobre starzenie się w społeczeństwie informacyjnym (2007). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=LEGISSUM:l24292 [dostęp: 02.12.2022].

Działania UE na rzecz rozwiązania problemu niedostatecznych umiejętności cyfrowych (2021). https://www.eca.europa.eu/lists/ecadocuments/rw21_02/rw_digital_skills_pl.pdf, [dostęp: 02.12.2022].

EU (2022). https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/declaration-european-digital-rights-

-and-principles [dostęp: 02.12.2022].

European Commission (2005). i2010 – A European Information Society for growth and employment Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions. Publications of the European Union, Luxembourg. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2005:0229:FIN:EN:PDF [dostęp: 02.12.2022].

GUS (2022). Sytuacja osób starszych w Polsce w 2021 roku. https://www.gov.pl/web/rodzina/informacja-o-sytuacji-osob-starszych-w-polsce-za-2021-r

Krajowy Instytut Mediów (2022). Wyniki Badania Założycielskiego. Osoby indywidualne. https://kim.gov.pl/wyniki-badan/ [dostęp: 02.12.2022].

Lisabon Declaration (2006). https://documentas.redclara.net/bitstream/10786/438/2/Lisbon_declaration.pdf [dostęp: 02.12.2022].

NSP (2021). Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. https//spis.gov.pl [dostęp:

12.2022].

Pelka, M. (2015). Digitale Inklusion – digitale Exklusion: Teilhabe in einer digitalen Gesellschaft. https://www.bpb.de/lernen/digitale-bildung/werkstatt/217272/digitale-inklusion-digitale-

exklusion-teilhabe-in-einer-digitalen-gesellschaft

Polityka społeczna wobec osób starszych 2030. https://www.gov.pl/web/rodzina/polityka-

spoleczna-wobec-osob-starszych-2030-bezpieczenstwo-uczestnictwo-solidarnosc [dostęp:

12.2022].

Program (2022). https://www.gov.pl/attachment/2846a1a3-f583-4a37-a69c-ec907b9245cd [dostęp: 02.12.2022].

Program zintegrowanej informatyzacji państwa (2019). Załącznik do uchwały nr 109/2019

RM z dn. 24 września 2019. https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/program-zintegrowanej-informatyzacji-panstwa [dostęp: 02.12.2022].

Raport (2021). https://edukacja.um.warszawa.pl/documents/66399/23687696/RAPORT_WYKLUCZENIE-SPOLECZNO-CYFROWE-W-POLSCE_2021.pdf/b205cc44-1ada-2545-2753-414991813269?t=1644581363477 [dostęp: 02.12.2022].

Raport EU DESI. The digital Economy and Society Index (2022). https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/digital-economy-and-society-index-desi-2022

Riga Declaration (2006). https://digital-strategy.ec.europa.eu/en [dostęp: 02.12.2022].

RM (2022). https://www.polskacyfrowa.gov.pl/media/106662/FERC_RM_04022022.pdf [dostęp: 02.12.2022].

Szansa (2021). https://szansa-power.frse.org.pl/ [dostęp: 02.12.2022].

UE (2007). https://dig.watch/resource/european-i2010-initiative-e-inclusion [dostęp: 02.12.2022].

UE, Digital Education (2021). https://education.ec.europa.eu/pl/focus-topics/digital-education/action-plan [dostęp: 02.12.2022].