Polski fenomen uniwersytetów trzeciego wieku

Artur Fabiś; Renata Konieczna-Woźniak

doi:10.57655/Exlibris_1_2022_4

Published : 2023-03-24

Vol. 22 No. 1 (2022)

Polish phenomenon of third age universities

Artur Fabiś

https://orcid.org/0000-0002-5624-6232

Renata Konieczna-Woźniak

https://orcid.org/0000-0001-9848-2738

DOI: https://doi.org/10.57655/Exlibris_1_2022_4

Abstract

The text is aligned with social gerontology as it focuses on defining U3A and exploring its historical and contemporary development. It examines the genesis of the first U3A in the world, the founding of a Polish university for seniors and the role of professor Halina Szwarc, as well as changes in Polish U3As resulting from the breakthrough year 1989, joining the European Union, and technological progress. In the final section, the text provides an overview of the present U3A movement, its characteristics, critical evaluation, and discussion of the innovative nature of educational activities for seniors, which are an integral part of the local and national senior policy.

Keywords:

the University of the Third Age, education in old age, learning in old age, the University of the Third Age in Poland

Most read articles by the same author(s)

Details

References

Statistics

Authors

Download files

PDF-pełny tekst artykułu (Język Polski)

Citation rules

Fabiś, A., & Konieczna-Woźniak, R. (2023). Polish phenomenon of third age universities. Exlibris Social Gerontology Journal, 22(1), 55–78. https://doi.org/10.57655/Exlibris_1_2022_4

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Adamczyk, M. D. (2017). Modele edukacji osób starszych. Edukacja – Technika – Informatyka, 21(3), 32–37. https://doi.org/10.15584/eti.2017.3.3

Bugajska, B., Kość, I., & Seredyńska, K. (red.). (2015). To, co przetrwa.... Wspomnienia słuchaczy Uniwersytetów Trzeciego Wieku. Wyd. Zapol Sobczyk.

Dubas, E. (2008). Edukacyjny paradygmat badawczy w geragogice. W: M. Kuchcińska (red.), Edukacja do i w starości (ss. 45–65). Wydawnictwo Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej.

Fabiś, A., & Łacina-Łanowski, A. (2013). Uniwersytet Trzeciego Wieku w Oświęcimiu – krótka monografia instytucji. W: A. Fabiś, A. Łacina-Łanowski, & Ł. Tomczyk (red.), Kreatywna starość. 15-lecie Oświęcimskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku (ss. 47–66). Wydawnictwo Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Oświęcimiu.

Fabiś, A., Muszyński, M., Tomczyk, Ł., & Zrałek, M. (2014). Old Age in Poland. Educational and social aspects. Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie.

Formosa, M. (2012). Critical Geragogy: Situating Theory. Journal of Contemporary Educational Studies, 5, 36–54.

GUS. (2015). Uniwersytety Trzeciego Wieku – wstępne wyniki badania (numer 0).

GUS. (2019). Uniwersytety trzeciego wieku w Polsce w 2018 r. [dostęp: 29.03.2019].

Halicki, J. (2000). Edukacja seniorów w aspekcie teorii kompetencyjnej. Studium historyczno-porównawcze. Trans Humana – Wydawnictwo Uniwersyteckie.

Klimczuk, A. (2013). Kierunki rozwoju uniwersytetów trzeciego wieku w Polsce. E-Mentor, 4(51), ss. 72–77.

Kocianova, R. (red.). (2013). Analysis and comparison of forms and methods for the education of older adults in the V4 countries. Univerzita Karlova v Praze.

Konieczna-Woźniak, R. (2001). Uniwersytety Trzeciego Wieku w Polsce. Profilaktyczne aspekty edukacji seniorów. Eruditus.

Konieczna-Woźniak, R. (2007). Uniwersytet Trzeciego Wieku. W: Encyklopedia Pedagogiczna XXI wieku (ss. 1091–1097). Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Konieczna, R. (2000). Wpływ Uniwersytetów Trzeciego Wieku na życie codzienne słuchaczy. W: M. Dzięgielewska (red.), Przestrzeń życiowa i społeczna ludzi starszych (ss. 241–246). Biblioteka Edukacji Dorosłych.

Łacina-Łanowski, A., & Fabiś, A. (red.). (2019). Dialog międzypokoleniowy. Jubileusz XX-lecia Oświęcimskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Lubryczyńska, K. (2005). Uniwersytety Trzeciego Wieku w Warszawie. Wydawnictwo Instytutu Technologii Eksploatacji.

Muszyński, M. (2016). Przegląd wybranych stanowisk dotyczących teorii gerotranscendencji. W: E. Dubas, & M. Muszyński (red.), Refleksje nad starością. Obiektywny i subiektywny wymiar starości (ss. 23–36). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Orzechowska, G. (2008). Young-old Uniwersytet Trzeciego Wieku. O zmianach, doskonaleniu form edukacyjnych i podnoszeniu jakości kształcenia. Biblioteka Gerontologii Społecznej, 1, 137–144.

Półturzycki, J. (2014). Profesor Halina Szwarc – twórczyni uniwersytetów trzeciego wieku w Polsce. W: M. Stawiak-Ososińska, & A. Szplit (red.), Historyczno-społeczne aspekty starzenia się i starości (ss. 93–101). Agencja Reklamowa TOP.

Sałustowicz, P., Goryńska-Bittner, B., Kokociński, M., & Prysłopska-Kamińska, A. (2020). Potrzeby edukacyjne seniorów a uniwersytet trzeciego wieku. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Szarota, Z. (2010). Starzenie się i starość w wymiarze instytucjonalnego wsparcia na przykładzie Krakowa. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.

Szarota, Z. (2015). Uczenie się starości. Edukacja Dorosłych, 1, ss. 22–35.

Szarota, Z. (2020). Indywidualne strategie adaptacyjne osób starszych w czasach pandemii COVID-19. EXLIBRIS Biblioteka Gerontologii Społecznej, 2, ss. 13–31. https://doi.org/10.24917/27199045.192.1

Szarota, Z. (2022). Specyfika oferty dla uczących się w starości. Dyskursy Młodych Andragogów, ss. 287–303. https://doi.org/10.324768

Szarota, Z., & Fabiś, A. (2022). Polityka społeczna i kondycja psychospołeczna starszych wiekiem Polaków w pandemii COVID-19. W: A. Kochanowicz, K. Walancik, & M. Witkowski (red.), Świat na trajektorii cierpienia. Społeczne i edukacyjne problemy wynikające z pandemii SARS-CoV-2 (ss. 149–162). Wydawnictwo Naukowe Akademii WSB.

Szwarc, H. (red.). (1995). Uniwersytet Trzeciego Wieku w Warszawie. Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w Warszawie.

Zych, A. A. (2007). Leksykon gerontologii. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Netografia

Bielowska, K. (2015). Prof . Halina Szwarc – inicjatorka ruchu UTW w Polsce. 40 lat ruchu UTW w Polsce. https://utw.cmkp.edu.pl/wp-content/uploads/2022/03/Halina-Szwarc-referat-K.-Bielawskiej.pdf.

Borczyk, W., Nalepa, W., Knapik, B., Knapik W., (2014). Standardy działania uniwersytetów trzeciego wieku w Polsce (wydanie drugie). Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku, Nowy Sącz. https://www.federacjaUTW.pl/images/pliki/pliki2017/standardy2.pdf [dostęp: 11.11.2019].

Czy Uniwersytet Trzeciego Wieku online jest szansą na podjęcie studiów dla Pokolenia Flexi? Wywiad z Elżbietą Kobryń, założycielką UTW APS! https://flexi.pl/baza-wiedzy/czy-uniwersytet-trzeciego-wieku-online-jest-szansa-na-podjecia-studiow-dla-pokolenia-flexi-wywiad-z-elzbieta-kobryn-zalozycielka-utw-aps-2441 [dostęp: 29.12.2022].

Gołdys, A., Krzyżanowska, Ł., Stec, M., & Ostrowski, Ł. (2012). Zoom na UTW. https://nck.pl/badania/raporty/zoom-na-utw.

Informator Sekcji Uniwersytetów Trzeciego Wieku przy Polskim Towarzystwie Gerontologicznym w Warszawie, 1986, 1987.

Polityka społeczna wobec osób starszych 2030. Bezpieczeństwo – Uczestnictwo – Solidarność. https://www.gov.pl/web/rodzina/polityka-spoleczna-wobec-osob-starszych-2030-bezpieczenstwo-uczestnictwo-solidarnosc.

Zielona księga w sprawie starzenia się. Wspieranie solidarności i odpowiedzialności między pokoleniami. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:52021DC0050.