Abstrakt

W Polsce starsze osoby homoseksualne urodzone przed 1960 rokiem dorastały w czasach, gdy heteroseksualność uważana była za jedyną słuszną orientację seksualną. W tzw. epoce przedliberacyjnej homoseksualizm traktowany był jako zaburzenie psychiczne. Osoby homoseksualne były marginalizowane, dyskryminowane, a nawet niewidoczne w życiu rodzinnym, zawodowym i społecznym. W ciągu życia doświadczały samotności, izolacji, wstydu, upokorzenia, dezaprobaty i odrzucenia ze strony rodziny i przyjaciół. Byli inwigilowani (Operacja Hiacynt) i zmuszani do zawierania heteroseksualnych małżeństw. W obliczu homofobii ukrywali swoją orientację seksualną, co przysparzało im wielu cierpień, lub decydowali się jej bronić mimo ryzyka napiętnowania. Próbując odnaleźć swoje miejsce w świecie, stosowali różne strategie radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, niektóre z nich konstruktywne (walka o niezależność), inne negatywne (uzależnienia, samobójstwa i myśli samobójcze), Celem pracy jest zbadanie sytuacji życiowej homoseksualnych osób starszych, ze szczególnym uwzględnieniem trudnych doświadczeń i przyjętych strategii radzenia sobie z nimi - z perspektywy biograficznej. Istnieje prawdopodobieństwo, że starsi homoseksualiści są bardziej narażeni na samotne życie, niepełnosprawność, ubóstwo, bezdomność, izolację społeczną, depresję, uzależnienie od alkoholu, deprywację mieszkaniową i przedwczesną instytucjonalizację. Mają słabiej rozwiniętą sieć wsparcia. Z drugiej strony, doświadczanie dyskryminacji w ciągu życia może okazać się pomocne w radzeniu sobie z wyzwaniami wieku starczego. Homofobia, wciąż obecna w wielu środowiskach, może narażać starsze osoby homoseksualne na ryzyko podwójnej niewidzialności - ze względu na wiek i orientację seksualną. Brak badań nad sytuacją starszych osób homoseksualnych w polskim społeczeństwie skutkuje brakiem adekwatnych systemów wsparcia i odpowiedniej edukacji dla pracowników pomocy społecznej. Celem praktycznym badania jest identyfikacja codziennych problemów homoseksualnych osób starszych, a w konsekwencji wypracowanie rozwiązań pozwalających na zbudowanie adekwatnego systemu wsparcia. Badanie ma charakter jakościowy, wykorzystano w nim studium przypadku i wywiad pogłębiony. Analizie poddano pięć wywiadów z osobami homoseksualnymi w wieku 60 lat i więcej.